Υπουργείο Εθνικής
Οικονομίας και Οικονομικών

4 Απριλίου 2026

Δελτίο Τύπου

Ομιλία του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνου Πετραλιά στην ημερίδα με θέμα: «Προϋπολογισμός Επιδόσεων, Επισκοπήσεις Δαπανών και Εσόδων, Ενσωμάτωση της Περιβαλλοντικής Διάστασης στον Προϋπολογισμό»

Αξιότιμοι εκπρόσωποι του ΟΟΣΑ,

Αξιότιμοι Πρέσβεις,

Αξιότιμοι κ.κ. Γενικοί Γραμματείς και Γενικοί Διευθυντές,

Αξιότιμε κ. Προϊστάμενε του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού,

Κυρίες και κύριοι,

Είναι ιδιαίτερη τιμή να βρίσκομαι σήμερα εδώ ανάμεσα σε εκλεκτούς προσκεκλημένους σε αυτή την εξαιρετική και τόσο επίκαιρη ημερίδα.

Θα ήθελα να ξεκινήσω ευχαριστώντας τον ΟΟΣΑ και ιδιαίτερα τον Jon Blondal και την ομάδα του για την εξαιρετική συνεργασία και την πολύτιμη συνδρομή τους για την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων που παρουσιάζουμε σήμερα. 

Όταν το 2022 καταθέσαμε τον πρώτο προϋπολογισμό επιδόσεων στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, με τον Jon αναδείξαμε την προστιθέμενη αξία της μεταρρύθμισης στην πολιτική και τη δημόσια διοίκηση, ενώ ξανά μαζί το επόμενο έτος παρουσιάσαμε τη μεταρρύθμιση στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής. 

Σήμερα παρουσιάζεται μία έκθεση που αναδεικνύει την πρόοδο που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στις μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ουσιαστική αξιολόγηση των δημοσίων δαπανών: τον προϋπολογισμό επιδόσεων, τις επισκοπήσεις δαπανών και εσόδων και την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον προϋπολογισμό.

Για την Κυβέρνηση και το Υπουργείο μας η αξιολόγηση αποτελεί κεντρικό πυλώνα του στρατηγικού μας σχεδιασμού. Τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουμε συνέχεια σημαντικές προκλήσεις, όπως την πανδημία και την αύξηση της υγειονομικής δαπάνης, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την ενεργειακή κρίση με τη συνεπακόλουθη αύξηση του κόστους ενέργειας. Για την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής, τόσο σε περιόδους κρίσης όσο και σε περιόδους κανονικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχουμε στα χέρια μας εργαλεία που ενισχύουν την ανθεκτικότητά μας και υποστηρίζουν την ουσιαστική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων δαπανών και τη λήψη αποφάσεων ορθής κατανομής ή και ανακατανομής των διαθέσιμων πόρων.

Από το 2022 και εξής, παρουσιάζουμε τον προϋπολογισμό μας για το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης δομημένο σε Τομείς Πολιτικής και Προγράμματα. Για κάθε Πρόγραμμα παρουσιάζουμε τη χρηματοδότησή του από το Κράτος αλλά και από τους λοιπούς Φορείς Γενικής Κυβέρνησης, τους στρατηγικούς και τους επιχειρησιακούς στόχους του. Τα Προγράμματα συνοδεύονται και από μια σειρά δεικτών για την αξιολόγηση του βαθμού επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί. Περαιτέρω, μέσα από τη σύνδεσή του με τη λειτουργική ταξινόμηση και το διεθνές πρότυπο CoFoG (Classification of the Functions of Government), ο προϋπολογισμός επιδόσεων μας επιτρέπει να συγκρίνουμε τις χρηματοδοτικές μας επιλογές με αυτές άλλων χωρών και να σχεδιάσουμε αποτελεσματικότερα την κυβερνητική μας στρατηγική.

Τα βήματα που έχουν γίνει από το 2022 έως σήμερα, μετά την κατάθεση και του 4ου προϋπολογισμού επιδόσεων είναι σημαντικά:

• Βελτιώσαμε σε συνεργασία με τους Φορείς, με όλους εσάς, τη δομή των Προγραμμάτων και Υποπρογραμμάτων και κατ’επέκταση τις διεθνείς αναφορές μας στη λειτουργική ταξινόμηση,
• βελτιώσαμε την αποτύπωση του ανθρώπινου δυναμικού κατά Πρόγραμμα με τη διαμόρφωση ειδικών αναλυτικότερων αναφορών,
• βελτιώσαμε και εμπλουτίσαμε τους δείκτες που παρακολουθούνται στα διάφορα Προγράμματα,
• εντάξαμε όπου συντρέχει δείκτες περιβαλλοντικούς,
• ενισχύσαμε την κατανόηση του προϋπολογισμού για το Κοινοβούλιο και τους πολίτες, με ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ειδικής συνοπτικής παρουσίασης των χρηματοδοτούμενων πολιτικών και των βασικών στοιχείων του προϋπολογισμού επιδόσεων.

Θα ήθελα να σταθώ στη βελτίωση των δεικτών, που αποτελούν την καρδιά του προϋπολογισμού επιδόσεων. 

Οι δείκτες είναι εργαλεία στα χέρια τόσο του Κοινοβουλίου όσο και των πολιτών για να ασκήσουν γόνιμη και ουσιαστική αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου. Ως Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αλλά και ως Κυβέρνηση, δίνουμε ένα ακόμη εργαλείο για τη βελτίωση της διαφάνειας και της δημοκρατίας.

Την τριετία που πέρασε εργαστήκαμε τόσο σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ όσο και με όλους εσάς τους Φορείς για τη βελτίωση των δεικτών του προϋπολογισμού επιδόσεων. 

Σε αυτό το πλαίσιο:

• Ενισχύσαμε την επιλογή κατάλληλων δεικτών για την ουσιαστική αξιολόγηση των χρηματοδοτούμενων πολιτικών και τη βελτίωση της τελικής επίδρασης αυτών στην κοινωνία, 
• προσθέσαμε δείκτες που αφορούν και κοινωνικές προτεραιότητες, όπως ενδεικτικά επέκταση της παρακολούθησης δεικτών προσβασιμότητας ΑμεΑ στα κτίρια που στεγάζουν Δημόσιες Υπηρεσίες στο σύνολο των Φορέων Κεντρικής Διοίκησης, 
• στο πλαίσιο της βελτίωσης των υφιστάμενων δεικτών συμπληρώθηκαν συγκεκριμένοι με επιπλέον κρίσιμες παραμέτρους για τη δημόσια διοίκηση, όπως π.χ. ο χρόνος παροχής μιας υπηρεσίας στους πολίτες, 
• αλλά δόθηκε και έμφαση στη συγκριτική παρουσίαση ομοειδών δεικτών για να είναι εύληπτη η θέση ενός φορέα σε σχέση με άλλους στον ίδιο τομέα, ώστε να διαχέονται καλές πρακτικές αλλά και να εντοπίζονται σημεία προς βελτίωση (benchmarking).

Έτσι, ενδεικτικά: 

• Στον τομέα της Δικαιοσύνης εστιάζουμε στην επιτάχυνση απόδοσης της Δικαιοσύνης, παρακολουθώντας τον ρυθμό εκκαθάρισης των δικαστικών υποθέσεων ποινικών, πολιτικών και διοικητικών δικαστηρίων.
• Στο Υπουργείο Εργασίας, παρακολουθούμε τη βελτίωση της διαχειριστικής δυνατότητας των Κέντρων Πιστοποίησης Αναπηρίας και της ροής στη διαδικασία της αξιολόγησης.
• Στο Υπουργείο Ανάπτυξης, παρακολουθούμε την πορεία των ελέγχων εποπτείας της αγοράς, κρίσιμο για τους πολίτες αλλά και στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας, εστιάζουμε στην πορεία των δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη ως ποσοστό του ΑΕΠ.
• Για τον τομέα της Ενέργειας, παρακολουθούμε τόσο την προώθηση των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και τον εθνικό σωρευτικό στόχο εξοικονόμησης ενέργειας στην τελική χρήση.
• Στον τομέα της Παιδείας, παρακολουθούμε την αναλογία ανά διδάσκοντα των ενεργών προπτυχιακών φοιτητών που εξακολουθούν να φοιτούν, εντός της ανώτατης διάρκειας σπουδών, δηλαδή στην περίοδο ν έως ν+3 έτη φοίτησης. 
• Φυσικά, υπάρχει ακόμη πολύ δουλειά μπροστά. Και η δουλειά αυτή περιλαμβάνει δυο βασικά σημεία για τα οποία είναι απαραίτητη η συνεργασία όλων μας:
• Βελτίωση των δεικτών σε κρίσιμους τομείς όπως για παράδειγμα αυτός της Υγείας. Έχουμε δεσμευτεί για εισαγωγή πιο στοχευμένων δεικτών στους τομείς που απορροφούν σημαντικό μέρος των δημοσίων πόρων, τους οποίους οφείλουμε να επιστρέφουμε στους πολίτες με την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών σε αυτούς. Και σε αυτό οι Υπηρεσίες του Υπουργείου μας βασίζονται στη στενή συνεργασία με όλα τα Υπουργεία, τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και λοιπούς φορείς.
• Το δεύτερο σημείο αφορά στη χρήση των δεικτών στον Δημόσιο και Κοινοβουλευτικό διάλογο και την ενίσχυση της χρήσης τους για τη λήψη αποφάσεων για τη βέλτιστη ανακατανομή των πόρων. Οι δείκτες πρέπει να αξιοποιούνται κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού, αλλά και για την ενημέρωση των πολιτών και την ενίσχυση της δημοσιονομικής παιδείας. Καλύτερη γνώση για το Κοινοβούλιο και τους πολίτες και πρόσβαση σε πληροφορία κατανοητή σε όλους, ενισχύει τη διαμόρφωση ενεργών πολιτικών και τη δημοκρατία. Σε αυτό το σημείο, ο ΟΟΣΑ κάνει πολύ σημαντική δουλειά.

Στο ίδιο πλαίσιο της αποτελεσματικής αξιοποίησης των πόρων εντάσσονται και οι επισκοπήσεις δαπανών και εσόδων.

Από όταν ανέλαβα στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους το 2019, πρώτα ως Γενικός Γραμματέας και από το 2023 ως Υφυπουργός έχω δώσει μεγάλη έμφαση σε αυτό το εργαλείο. Γιατί μας επιτρέπει να δημιουργήσουμε δημοσιονομικό χώρο, χωρίς άκριτες οριζόντιες περικοπές αλλά με στοχευμένες παρεμβάσεις και τρόπο κοινωνικά δίκαιο.

Με τη διεξαγωγή των επισκοπήσεων δαπανών, εστιάζουμε στο να αναλύσουμε, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, συγκεκριμένες περιοχές πολιτικής όπου μέσα από αναδιάρθρωση του πλαισίου μπορούν να επιτευχθούν τόσο εξοικονομήσεις στον προϋπολογισμό όσο και βέλτιστη ανταπόκριση στις ανάγκες των πολιτών.

Αναφέρω χαρακτηριστικές επισκοπήσεις της τελευταίας τετραετίας:

• Επισκόπηση στον κρίσιμο και κοινωνικά ευαίσθητο τομέα της κοινωνικής πρόνοιας με αναδιάρθρωση του πλαισίου του ΑΜΚΑ και των προνοιακών επιδομάτων, όπου πλέον τώρα καταρτίζουμε το μητρώο επιδομάτων.
• Επισκόπηση στον τομέα της υγείας, με στόχευση στην κεντρικοποίηση και βελτίωση του προγραμματισμού των προμηθειών και την επίτευξη οικονομιών κλίμακας με ενίσχυση της λειτουργίας της ΕΚΑΠΥ.
• Επισκοπήσεις με περιβαλλοντικό πρόσημο: ως Υπουργείο πρωτοστατήσαμε ήδη από την ενεργειακή κρίση του 2022 για τη συγκράτηση της ενεργειακής δαπάνης και μάλιστα δημιουργήσαμε, σε συνεργασία καταρχήν με το Υπουργείο Περιβάλλοντος αλλά και τα Υπουργεία Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ένα σταθερό πλαίσιο παρακολούθησης του ενεργειακού κόστους και του τρόπου περιορισμού του, κάτι που σήμερα αποδεικνύεται και πάλι επίκαιρο.

Η ολιστική αυτή προσέγγιση στις επισκοπήσεις αντανακλάται και στο τρίπτυχο των μεταρρυθμίσεων που παρουσιάζονται σήμερα καθώς, σε μια συστημική προσέγγιση, ο προϋπολογισμός επιδόσεων και οι επισκοπήσεις δαπανών συμπληρώνονται με την ενσωμάτωση της πράσινης διάστασης στον προϋπολογισμό, το green budgeting.

Την τελευταία τριετία δουλέψαμε εντατικά προς αυτή την κατεύθυνση και διαμορφώσαμε, σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένα πλαίσιο αξιολόγησης και αποτύπωσης της περιβαλλοντικής επίδρασης των χρηματοδοτούμενων δράσεων του προϋπολογισμού επιδόσεων στους έξι στόχους περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το σύνολο των Φορέων Κεντρικής Διοίκησης.

Μάλιστα διαμορφώσαμε μια συνεκτική διαδικασία όπου η αρχική αξιολόγηση από πλευράς των Φορέων, υποβάλλεται στην Υπηρεσία μας και ακολούθως αξιολογείται σε συνεργασία με τους αρμόδιους εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο πλαίσιο ειδικής Επιτροπής. 

Η τεκμηρίωση της αξιολόγησης αυτής στο πλαίσιο της Επιτροπής παρουσιάζεται αναλυτικά στο πλαίσιο του προϋπολογισμού επιδόσεων, στο πλαίσιο του οποίου εντάσσονται σταδιακά και περισσότεροι περιβαλλοντικοί δείκτες. 

Στοχεύουμε να προχωρήσουμε ακόμη παραπέρα, σύμφωνα και με τις διεθνείς τάσεις και εργαζόμαστε ήδη, σε συνεργασία και με τη Διεύθυνση Φορολογικής Πολιτικής του Υπουργείου μας για την αξιολόγηση και αποτύπωση και της περιβαλλοντικής διάστασης των εσόδων του προϋπολογισμού.

Η δουλειά που έχει γίνει όλα αυτά τα έτη είναι πολύ σημαντική. Οι Υπηρεσίες μας καλούνται πλέον να παρουσιάσουν την πρόοδο που έχει συντελεστεί σε διεθνή fora αλλά και παρέχουν τεχνική βοήθεια σε άλλα κράτη.

Πλέον δουλεύουμε εντατικά για τα επόμενα βήματα που θα συντελέσουν στην ενίσχυση αυτού του ολιστικού μοντέλου λήψης ενημερωμένων αποφάσεων για την κατανομή των πόρων. Προς αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλλει καθοριστικά και το νέο πληροφοριακό σύστημα govERP, που θα υποστηρίζει πλήρως τις μεταρρυθμίσεις αυτές και θα μας επιτρέψει να έχουμε και απολογιστικά στοιχεία για την πορεία εκτέλεσης των Προγραμμάτων αλλά και τη λειτουργική ταξινόμηση, ενώ θα υποστηρίζει και την αποτελεσματικότερη διενέργεια των επισκοπήσεων δαπανών.

Θέλω να ευχαριστήσω για μια ακόμη φορά τον ΟΟΣΑ για τη συνδρομή του στη μεταρρυθμιστική μας πορεία.

Θέλω να ευχαριστήσω και τις Υπηρεσίες του Υπουργείου μας αλλά και όλους εσάς για τη δουλειά που έχετε κάνει όλα αυτά τα χρόνια και να σας καλέσω να συνεχίσουμε μαζί αυτή την πορεία για τα επόμενα βήματα.

Ευχαριστώ πολύ.