Περιορισμένη χαλάρωση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων για τη χρηματοδότηση μέτρων αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης ανακοίνωσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απορρίπτοντας ουσιαστικά το αίτημα της Ιταλίας για ευρύτερη εξαίρεση των σχετικών δαπανών από τους κανόνες της ΕΕ.

Η απόφαση προβλέπει ότι, εντός του υφιστάμενου ορίου ευελιξίας του 1,5% του ΑΕΠ που ισχύει στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να διαθέτουν έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως για συγκεκριμένα μέτρα ενεργειακής στήριξης κατά την περίοδο 2026-2028, με συνολικό ανώτατο όριο 0,6% του ΑΕΠ.

Η ανακοίνωση έγινε από τον Επίτροπο Οικονομίας, Βλάντις Ντομπρόβσκις, κατά την παρουσίαση του Εαρινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στις Βρυξέλλες. «Βλέπουμε ότι η ενεργειακή κρίση διαρκεί περισσότερο από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό, γεγονός που διατηρεί τις τιμές των καυσίμων σε υψηλά επίπεδα και επιβαρύνει την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό», δήλωσε ο Επίτροπος. Όπως ανέφερε, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο του ενεργειακού σοκ που προκλήθηκε από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, επιμένοντας ωστόσο ότι τα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων πρέπει να είναι «προσωρινά και στοχευμένα», χωρίς να αυξάνουν τη συνολική ζήτηση για ορυκτά καύσιμα.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τον Ντομπρόβσκις, η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι δαπάνες που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και επιταχύνουν την ενεργειακή μετάβαση, μπορούν να υπαχθούν στην υφιστάμενη ευελιξία που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Στις επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, προγράμματα αντικατάστασης λεβήτων, εγκατάστασης αντλιών θερμότητας και φωτοβολταϊκών συστημάτων, καθώς και κίνητρα για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων.

Ο Ντομπρόβσκις διευκρίνισε ότι η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της ρήτρας διαφυγής εξετάστηκε κατόπιν αιτήματος ενός κράτους - μέλους (σ.σ. της Ιταλίας). Ωστόσο, η Επιτροπή δεν υιοθέτησε το αίτημα της Ρώμης για γενικευμένη εξαίρεση όλων των έκτακτων ενεργειακών μέτρων από τους δημοσιονομικούς κανόνες, περιορίζοντας την πρόσθετη ευελιξία σε παρεμβάσεις που συμβάλλουν στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και στην ενεργειακή μετάβαση.

Όπως εξήγησε ο Επίτροπος, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να υποβάλουν σχετικό αίτημα προκειμένου να επεκτείνουν τη χρήση της ρήτρας διαφυγής και στον ενεργειακό τομέα. Για τη μεγάλη πλειονότητα των χωρών η διαδικασία αναμένεται να είναι ουσιαστικά αυτόματη, καθώς δεν έχουν εξαντλήσει το περιθώριο ευελιξίας του 1,5% του ΑΕΠ που προβλέπεται για τις αμυντικές δαπάνες. Αντίθετα, για τις λίγες χώρες που έχουν ήδη αξιοποιήσει πλήρως το 1,5% του ΑΕΠ, τυχόν υπέρβασή του για τη χρηματοδότηση ενεργειακών μέτρων θα υπόκειται σε πρόσθετη αξιολόγηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και ειδικότερα της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.

Στις συστάσεις της, η Επιτροπή καλεί τα κράτη-μέλη να παραμείνουν συνεπή προς τις δημοσιονομικές τους υποχρεώσεις στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων σχεδίων τους ή των διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος, υπογραμμίζοντας ότι αυτό θα συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών.

Παράλληλα, η Επιτροπή υπενθύμισε ότι υπάρχουν και άλλες δυνατότητες κινητοποίησης ευρωπαϊκών πόρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Όπως ανέφερε ο Ντομπρόβσκις, ο Επίτροπος Συνοχής και Μεταρρυθμίσεων, Ραφαέλε Φίτο, απέστειλε πρόσφατα επιστολή στις αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών, ενθαρρύνοντάς τα να αξιοποιήσουν, σε εθελοντική βάση, τους διαθέσιμους πόρους του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και της Πολιτικής Συνοχής. Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα εργαλεία αυτά μπορούν να χρηματοδοτήσουν μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

10 κράτη-μέλη σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο της εαρινής αξιολόγησης των δημόσιων οικονομικών των κρατών-μελών, εννέα χώρες βρίσκονται σε διαδικασία περί υπερβολικού ελλείμματος (Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Ιταλία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία), οι οποίες η Επιτροπή εκτιμά ότι έχουν λάβει αποτελεσματικά μέτρα για τη διόρθωση των δημοσιονομικών τους αποκλίσεων. Η Επιτροπή εισηγείται την έξοδο της Μάλτας από τη σχετική διαδικασία, ενώ κρίνει ότι δικαιολογείται η έναρξή της για τη Βουλγαρία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ