ΘΕΜΑ: «Οδηγίες για την αναμόρφωση της επιχειρησιακής λειτουργίας των Γενικών Διευθύνσεων Οικονομικών Υπηρεσιών των Φορέων της Κεντρικής Διοίκησης ενόψει της μεταρρύθμισης του Δημοσιονομικού Συστήματος (gov-ERP)» 

Σχετ.: 1. Εγκύκλιος υπό στοιχεία 2/89424/ΔΠΓΚ/30.11.2012 (ΑΔΑ: Β4Μ4Η-ΖΓΩ)  

2. Εγκύκλιος υπό στοιχεία 2/77786/0026/26.9.2016 (ΑΔΑ: 6ΞΓΑΗ-ΦΒΑ) 

Σε συνέχεια των ανωτέρων σχετικών, με την παρούσα παρέχονται οδηγίες για τον προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων και την αναμόρφωση της επιχειρησιακής λειτουργίας των Γενικών Διευθύνσεων Οικονομικών Υπηρεσιών της Κεντρικής Διοίκησης ενόψει της εν εξελίξει δημοσιολογιστικής μεταρρύθμισης και της υλοποίησης του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) gov-ERP, καθώς προωθείται η εναρμόνιση της δημοσιονομικής διαχείρισης με το Λογιστικό Πλαίσιο Γενικής Κυβέρνησης (ΛΠΓΚ). 

Ειδικότερα, επιδιώκεται: 

1. η απρόσκοπτη και αποτελεσματική λειτουργία των ΓΔΟΥ/Οικονομικών Υπηρεσιών κατά την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου και 

2. ο έγκαιρος προγραμματισμός της στελέχωσης των υπηρεσιών με το αναγκαίο προσωπικό, βάσει των νέων επιχειρησιακών αναγκών. 

Δεδομένου ότι η εν λόγω μεταρρύθμιση, η οποία τίθεται σε εφαρμογή για όλους τους Φορείς της Κεντρικής Διοίκησης από 1.1.2027, επιφέρει ουσιώδεις αλλαγές στη διάρθρωση και τη λειτουργία των Γενικών Διευθύνσεων Οικονομικών Υπηρεσιών (ΓΔΟΥ)/Οικονομικών Υπηρεσιών του Κράτους (άρθρο 24 παρ. 1 του ν.4270/2014), κρίνεται αναγκαία η παρουσίαση των βασικών συνιστωσών της, προκειμένου αφενός οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες να προετοιμαστούν έγκαιρα για τη μετάβαση στο νέο επιχειρησιακό πρότυπο, αφετέρου όλες οι οργανωτικές αλλαγές να έχουν ολοκληρωθεί έως 31.12.2026.

Οι επερχόμενες αλλαγές αφορούν την διοικητική δομή και τις λειτουργίες/αρμοδιότητες των ΓΔΟΥ/Οικονομικών Υπηρεσιών, καθώς και το πεδίο ευθύνης των δημοσιονομικών οργάνων, και συνοψίζονται στα ακόλουθα: 

I. Ανάθεση νέων αρμοδιοτήτων και αναδιοργάνωση της ΓΔΟΥ 

α. Κεντρικό στοιχείο της αναδιαμόρφωσης της οργανωτικής δομής των Οικονομικών Υπηρεσιών του Κράτους αποτελεί η ανάθεση των αρμοδιοτήτων λογιστικής στη Διεύθυνση/Μονάδα Οικονομικής Διαχείρισης της ΓΔΟΥ, η κατάργηση αρμοδιοτήτων και η λειτουργία της ως Διεύθυνση/Μονάδα Λογιστικής. Η Διεύθυνση/Μονάδα αυτή θα είναι αρμόδια για την ολοκληρωμένη διαχείριση των λογιστικών διαδικασιών εκάστης ΓΔΟΥ/Οικονομικής Υπηρεσίας. 

Η Μονάδα Λογιστικής μεριμνά για την έγκαιρη και έγκυρη αποτύπωση όλων των λογιστικών γεγονότων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Κεντρικής Διοίκησης, σε πλήρη συμμόρφωση με το ΛΠΓΚ. Διατηρεί την αρμοδιότητα τήρησης του υποστηρικτικού υλικού κατά λόγο αρμοδιότητας, της καταχώρισης, του ελέγχου και της συμφωνίας των λογαριασμών γενικής λογιστικής, καθώς και της παρουσίασης και παροχής χρηματοοικονομικών και διαχειριστικών αναφορών. Επιπλέον, είναι αρμόδια για τη θέσπιση και εφαρμογή των σχετικών επιχειρησιακών διαδικασιών, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Λογιστικής και Εφαρμογής Λογιστικού Πλαισίου Γενικής Κυβέρνησης (ΔΛΕΛΠΓΚ) του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της επιχειρησιακής λειτουργίας κάθε ΓΔΟΥ. 

β. Για την εκπαίδευση των στελεχών των ΓΔΟΥ σε θέματα λογιστικής, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει προγραμματίσει τη διεξαγωγή πιστοποιημένων επιμορφωτικών σεμιναρίων από το Ινστιτούτο Εκπαίδευσης του Σώματος Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, για συγκεκριμένο αριθμό στελεχών ανά Φορέα της Κεντρικής Διοίκησης. Σχετική ενημέρωση σας έχει αποσταλεί με προηγούμενη επιστολή. Παράλληλα, σημειώνεται ότι στο Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης διεξάγονται ήδη από το 2023 τα κάτωθι επιμορφωτικά προγράμματα :

• «Λογιστική Μεταρρύθμιση: Βασικές Αρχές του πδ 54/2018 και Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις στον Δημόσιο Τομέα» και
• «Λογιστική Μεταρρύθμιση: Εφαρμογή Λογιστικού Πλαισίου και Λογιστικών Πολιτικών στον Δημόσιο Τομέα»,

τα οποία παρέχουν εξειδικευμένη γνώση για το σύγχρονο λογιστικό πλαίσιο του δημόσιου τομέα, από τις θεμελιώδεις αρχές έως την πρακτική εφαρμογή κανόνων και διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της ορθής κατάρτισης και παρουσίασης των οικονομικών καταστάσεων. 

γ. Ως προς τη στελέχωση της Μονάδας Λογιστικής ενόψει άσκησης των νέων αρμοδιοτήτων, κρίνεται αναγκαία η έγκαιρη ανάληψη πρωτοβουλίας από τους Φορείς, ώστε να διασφαλιστεί η επαρκής στελέχωσή της με υπαλλήλους που διαθέτουν τις απαιτούμενες γνώσεις λογιστικής. Κατά προτεραιότητα θα πρέπει να αξιοποιηθεί το υπηρετούν προσωπικό της υφιστάμενης Διεύθυνσης/Μονάδας Οικονομικής Διαχείρισης, καθώς και τα στελέχη των ΓΔΟΥ που θα επιμορφωθούν στο πλαίσιο των ανωτέρω σεμιναρίων. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η παραμονή των επιμορφωθέντων στελεχών στη Μονάδα Λογιστικής, προκειμένου να διασφαλιστεί η διάχυση της γνώσης και η άμεση και αποτελεσματική εφαρμογή των νέων δημοσιολογιστικών κανόνων στη διοικητική πρακτική. 

Στο Παράρτημα Α του παρόντος παρουσιάζεται ενδεικτική προτεινόμενη διάρθρωση των ΓΔΟΥ/Οικονομικών Υπηρεσιών των Φορέων της Κεντρικής Διοίκησης, καθώς και οι κύριες επιχειρησιακές λειτουργίες των επιμέρους οργανικών μονάδων. Οι λειτουργίες αυτές δεν είναι περιοριστικές, αλλά αποτυπώνουν τις βασικές απαιτήσεις που απορρέουν από τις επικείμενες αλλαγές του δημοσιολογιστικού πλαισίου. Επισημαίνεται ότι αφορούν το σύνολο των Οικονομικών Υπηρεσιών των Φορέων της Κεντρικής Διοίκησης, καθώς και τις Οικονομικές Υπηρεσίες του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, του Ελεγκτικού Συνεδρίου και του Μετοχικού Ταμείου Πολιτικών Υπαλλήλων.

Η προτεινόμενη δομή δύναται να υιοθετηθεί από τους Φορείς με τις αναγκαίες προσαρμογές, υπό την προϋπόθεση της τήρησης του ασυμβιβάστου μεταξύ του διατάκτη, των οργανικών μονάδων που είναι αρμόδιες για την αναγνώριση της υποχρέωσης (και των σχετικών παραστατικών) (Μονάδα Λογιστικής) και εκείνων που είναι αρμόδιες για την εξόφληση της δαπάνης. Βασική αρχή κατά τον καταμερισμό αρμοδιοτήτων αποτελεί ο σαφής και μη επικαλυπτόμενος προσδιορισμός τους, ώστε η ίδια ή συναφής αρμοδιότητα να ασκείται από μία μόνο υπηρεσία και να αποφεύγονται φαινόμενα σύγχυσης και δυσλειτουργίας. 

II. Λειτουργίες 

Για την αναδιοργάνωση των Οικονομικών Υπηρεσιών του Κράτους είναι απαραίτητο να ληφθούν επίσης υπόψη τόσο η λειτουργικότητα του νέου Πληροφοριακού Συστήματος gov-ERP, το οποίο καλύπτει το σύνολο των λειτουργιών μιας οικονομικής υπηρεσίας, όσο και το νέο μοντέλο δημοσιονομικής διαχείρισης, όπως αυτό έχει σχεδιαστεί και υλοποιείται στο νέο Σύστημα. Μεγάλος αριθμός διαδικασιών που διενεργούνται σήμερα είτε εξωσυστημικά είτε από βοηθητικά συστήματα που διαθέτει ο κάθε φορέας είτε από συστήματα της Δημόσιας Διοίκησης (ΔΙΑΥΓΕΙΑ, ΚΗΜΔΗΣ, ΕΣΗΔΗΣ), με το νέο Πληροφοριακό Σύστημα καταργείται, ενώ άλλες απλοποιούνται λόγω διαλειτουργικότητας. Είναι εύλογο ότι οι αλλαγές αυτές μειώνουν καθοριστικά τον διοικητικό φόρτο και επαναπροσδιορίζουν τη ροή εργασιών των ΓΔΟΥ/Οικονομικών Υπηρεσιών. 

Ενδεικτικά αναφέρονται παρακάτω διαδικασίες, η πλειονότητα των οποίων ασκούνται σήμερα από τις Διευθύνσεις Οικονομικής Διαχείρισης, στις οποίες επέρχονται ουσιώδεις μεταβολές, ως εξής: 

1. Η τήρηση του Μητρώου Δεσμεύσεων ενσωματώνεται ως αυτοματοποιημένη διαδικασία αναφοράς στο ΟΠΣ του gov-ERP και δεν συνιστά πλέον διακριτή αρμοδιότητα συγκεκριμένης οργανικής μονάδας. 

2. Οι Δημοσιονομικές Δεσμεύσεις (πδ 80/2016) εκδίδονται για το σύνολο των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού με συστημικό τρόπο, ενώ απλοποιείται η διαδικασία ανατροπής πιστώσεων και δέσμευσης προγραμματισμένων δαπανών. 

3. Στο πλαίσιο της εκτέλεσης του Κρατικού Προϋπολογισμού, καθώς υποστηρίζεται πλήρως από το νέο σύστημα τόσο η κεντρική οργανωτική δομή των Φορέων του Κράτους έως επιπέδου Διεύθυνσης, όσο και η αντίστοιχη περιφερειακή τους, εκλείπει η ανάγκη ορισμού Δευτερευόντων Διατακτών και έκδοσης Επιτροπικών Ενταλμάτων. 

4. Σύμφωνα με την αρχή της δεδουλευμένης βάσης, για τις δαπάνες που σήμερα εμφανίζονται στη δημόσια ληψοδοσία μέσω συμψηφιστικών χρηματικών ενταλμάτων, (αποκατάσταση Πάγιας Προκαταβολής, Προκαταβολές άρθρου 114 του ν.4270/2014 κ.λπ.) θα ακολουθείται η διαδικασία λογιστικής εγγραφής, ενώ θα καταργηθεί η παράταση της προθεσμίας απόδοσης λογαριασμού των Χρηματικών Ενταλμάτων Προπληρωμής (ΧΕΠ) πέραν της 31ης.1 του επόμενου έτους από το έτος έκδοσής τους. 

5. Με το νέο σύστημα υποστηρίζεται η πληρωμή πολλαπλών δικαιούχων με την τακτική διαδικασία (Τακτικό Χρηματικό Ένταλμα). 

6. Δεδομένου ότι οι δημοσιονομικές διαδικασίες/εγκρίσεις θα είναι συστημικές, περιορίζεται η χρήση δικαιολογητικών δαπανών. Κατά συνέπεια, το σύστημα της Ηλεκτρονικής Διακίνησης Δικαιολογητικών (ΗΔΔ) περιορίζεται στο ρόλο του Αποθετηρίου δικαιολογητικών δαπανών που τηρείται με ευθύνη και σύμφωνα με τις ανάγκες και την διοικητική οργάνωση του κάθε φορέα. 

Προς διευκόλυνση της κατανόησης των λειτουργιών των ΓΔΟΥ στο νέο επιχειρησιακό περιβάλλον, στο Παράρτημα Β παρατίθενται ροές των επιμέρους εργασιών. Οι ροές αυτές ενδέχεται να τροποποιηθούν με μικρές βελτιώσεις, καθώς το έργο «Μεταρρύθμιση του Δημοσιονομικού Συστήματος στην Κεντρική Διοίκηση και τη λοιπή Γενική Κυβέρνηση (gov-ERP)» βρίσκεται σε εξέλιξη κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας . 

III. Έλεγχος κρατικών δαπανών – Δημοσιονομική ευθύνη – Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου 

α. Ο έλεγχος νομιμότητας και κανονικότητας των δαπανών διενεργείται στο στάδιο πριν από τη δημοσιονομική δέσμευση. Κατά συνέπεια, η διαδικασία της εκκαθάρισης δαπανών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 91 του ν. 4270/2014, τροποποιείται. Η δημοσιονομική ευθύνη, σε εναρμόνιση με τις σχετικές οδηγίες του Ελεγκτικού Συνεδρίου, επιμερίζεται με δίκαιο και αναλογικό τρόπο και συνδέεται άρρηκτα με τα ειδικότερα καθήκοντα, καθώς και με τις πράξεις ή παραλείψεις που εντάσσονται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων των δημοσιονομικών οργάνων. 

β. Επισημαίνεται ότι καθίσταται καθοριστικής σημασίας ο εσωτερικός έλεγχος. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ) κάθε Φορέα, οι οποίες, λειτουργώντας με οργανωτική και λειτουργική ανεξαρτησία, είναι αρμόδιες, μεταξύ άλλων, για τον συστημικό έλεγχο των διαδικασιών δημοσιονομικής διαχείρισης, την αξιολόγηση της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας των δικλίδων ασφαλείας και τη διατύπωση τεκμηριωμένων συστάσεων βελτίωσης. Επισημαίνεται ότι η συστηματική συνεργασία μεταξύ του/της Προϊσταμένου/ης Οικονομικών Υπηρεσιών (ΠΟΥ) και των ΜΕΕ, χωρίς σύγχυση αρμοδιοτήτων ή υποκατάσταση ρόλων, αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, σύμφωνα με τις αρχές της λογοδοσίας, της διαφάνειας και τις κατευθύνσεις των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών. 

Τέλος, επισημαίνουμε ότι διευθετήσεις που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4270/2014 για την υποστήριξη της οικονομικής λειτουργίας των Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών από τις Οικονομικές Υπηρεσίες των Υπουργείων δύναται να συνεχιστούν και με το νέο μοντέλο δημοσιολογιστικής διαχείρισης. 

Συνημμένα: 65 φ.

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ